zamów kwartalnik!
		Społeczeństwo obywatelskie w demokracji Przywykliśmy do tezy, że społeczeństwo obywatelskie to coś niewątpliwie dobrego i potrzebnego. Dlaczego i do czego społeczeństwo obywatelskie jest jednak potrzebne w demokracji? Autor podejmuje refleksję nad relacjami społeczeństwa obywatelskiego z demokracją i nad możliwymi kierunkami rozwoju tych relacji. Jeśli zgodzimy się, że demokracja to ustrój polityczny, a społeczeństwo obywatel-skie - to wszystkie inne publiczne związki między wolnymi ludźmi, ograniczamy zasadniczo rolę demo-kracji w stosunku do takiej, o jakiej pisał Alexix de Tocqueville czy jeszcze wcześniej John Locke. Swój sens tracą wówczas takie sformułowania jak kultura demokratyczna, mentalność demokratyczna, a nawet władza ludu, ponieważ ów lud sprowadza się do roli maszynki do głosowania. Przestaje mieć znaczenie, czy władza jest rzeczywiście demokratyczna. Rozgraniczenie takie szkodziłoby więc demo-kracji. W niełatwej sytuacji stawiałoby także społeczeństwo obywatelskie, które musiałoby się uporać z zanikiem podziału na sferę polityczną i publiczną, czyli ewentualnym "upolitycznieniem"; nową rolą kontrolera demokratycznej władzy; nowymi funkcjami dotychczas przywidzianymi dla państwa; ograniczaniem swobody swojego działania przez państwo, i wreszcie profesjonalizacją (w miejsce entuzjazmu i spontaniczności działaczy ruchu obywatelskiego). Autor zauważa, iż na obecnym etapie rozwoju sektor obywatelski często stawiany jest w sytuacji bez wyboru - musi nadrabiać i "łatać" za państwo, nawet jeśli państwo to nie jest szczególnie zainteresowane jego rozwojem. A demokracja? Może, zamiast kruszyć kopie w daremnej walce, lepiej byłoby uprościć sobie i innym życie, doprowa-dzając demokrację do jej maksymalnego sformalizowania? Mogłoby się okazać, że demokracja, z jaką mamy do czynienia w naszym kraju, działałaby równie dobrze, gdyby radykalnie ograniczono wpływy i zakres decyzji tzw. klasy politycznej.
Instytut Spraw Publicznych; ul. Szpitalna 5 lok. 22; 00-031 Warszawa; tel. /22/ 556 42 60; fax /22/ 556 42 62; e-mail: isp@isp.org.pl