|
Po blisko sześciu latach od wejścia w życie ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie została znowelizowana. O potrzebie zmian było wiadomo w zasadzie już w miesiąc od momentu, w którym UDPP zaczęła obowiązywać. Jednak wiedza niezbędna do rozpoczęcia prac nad zmianami została zgromadzona dopiero w 2005 roku wraz z przygotowaniem raportu z badań nad funkcjonowaniem ustawy.
Prace rządowe i parlamentarne nad nowelizacją rozpoczynano dwukrotnie, w 2006 i w 2008 roku, w związku z przedterminowymi wyborami w 2007 roku. Dopiero niedawno ustawę udało się uchwalić i podpisał ją prezydent. Przez cały ten czas w ramach projektu KOMPAS monitorowaliśmy z bliska postępy prac legislacyjnych. Ostatni raz informowaliśmy o zmianie ustawy, gdy toczyły się prace w Senacie. Ostateczna wersja nowelizacji, która niebawem wejdzie w życie różni się w pewnych szczegółach od naszego ostatniego sprawozdania. Skupmy się zatem na tym aspekcie.
Ostatecznie zachowano senacką poprawkę odnośnie zakresu przedmiotowego ustawy (art. 1). Ustawa będzie dotyczyć prowadzenia działalności pożytku publicznego oraz współpracy władz publicznych z organizacjami pozarządowymi. Poprzednie brzmienie tego przepisu, podobnie jak propozycja zawarta w wersji ustawy uchwalonej przez Sejm ujmowały tę kwestię o wiele węziej. Posłowie przychylili się do tej propozycji senatorów. Ponadto posłowie poparli poprawki dotyczące wyodrębnienia w ewidencji księgowej środków otrzymanych na realizację zadań publicznych zlecanych organizacjom; korygujące definicję organizacji pozarządowej (przypomnijmy, że po dyskusji w Senacie uznano, że nie potrzebne jest dodatkowe wyłączenie z tej definicji organizacji przymusowych, bo tworzenia takowych zabrania już konstytucja); doprecyzowujące ramowe wymogi odnośnie kształtu programów współpracy i rozszerzające zakres kontroli nad organizacjami pożytku publicznego.
Senatorowie proponowali, aby w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego wprowadzić obowiązek tworzenia lokalnych rad działalności pożytku publicznego, jeśli określona liczba miejscowych organizacji złoży stosowny wniosek. Decyzja o utworzeniu lokalnej rady i ustaleniu sposobu jej funkcjonowania miała być przekazana w ręce organów stanowiących. Żadne z tych rozwiązań nie zyskało sobie jednak przychylności posłów i poprawki Senatu w tej kwestii nie zostały uwzględnione. Ponadto posłowie odrzucili pomysł zgłoszony przez izbę wyższą, dotyczący przeformułowania warunków prowadzenia działalności pożytku publicznego przez podmioty niebędące organizacjami pozarządowymi. W brzemieniu zaproponowanym przez posłów podstawowym kryterium będzie przekazywanie całości dochodu na działalność statutową. Senatorowie chcieli zlikwidować ten wymóg uznając, że jest on oczywisty, a zapis zaproponowany przez rząd i posłów zbytnio usztywnia funkcjonowanie organizacji.
Reszta istotnych zmian w przepisach ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, które opisywaliśmy wielokrotnie towarzysząc pracom legislacyjnym, pozostała w nowelizacji. Zatem od tego roku organizacje pozarządowe i administracja publiczna będą miały do dyspozycji większy wachlarz podstawowych form współpracy (w tym między innymi takie instrumenty jak regranting, czyli możliwość zlecania organizacjom przez administrację publiczną prowadzenia konkursów na realizację zadań publicznych, tzw. inicjatywę lokalną, czy lokalne centra wspierania rozwoju organizacji pozarządowych). Zmienią się przepisy dotyczące rocznych programów współpracy. Jest nadzieja, że polepszy się jakość tych dokumentów, a ich założenia będą faktycznie realizowane. Ulepszono i uelastyczniono przepisy dotyczące prowadzenia odpłatnej działalności statutowej. Usprawnione zostały procedury konkursowe. Przepisy dotyczące mechanizmu 1 proc. zostały doprecyzowane (choć trzeba zaznaczyć, że procedura przekazywania alokacji zakładająca możliwość ukierunkowania ich do konkretnej osoby rozmywa istotę tej instytucji). Zwiększą się wymagania dotyczące możliwości uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego oraz obowiązki sprawozdawcze OPP (za niezłożenie sprawozdań będzie grozić utrata możliwości pozyskiwania 1 proc.). Spośród zmian, które w innych ustawach spowoduje ta nowelizacja, jedna z najważniejszych dotyczy ujednolicenia procedur zlecania zadań organizacjom pozarządowym, między innymi w zakresie pomocy społecznej, przeciwdziałania narkomanii, czy polityki rynku pracy.
Treść nowelizacji niebawem zostanie wydrukowana w dzienniku ustaw. Większość przepisów zacznie obowiązywać w czternaście dni od momentu opublikowania. Część nowych regulacji dotyczących zaostrzenia zasad sprawozdawczości zacznie obowiązywać we wrześniu tego roku. Natomiast niektóre przepisy ustaw podatkowych zmienianych wraz nowelą UDPP, dotyczące przekazywania alokacji procentowych wejdą w życie dopiero z nowym rokiem podatkowym.
Autor: Grzegorz Makowski
Źródło: materiały własne
Tekst pochodzi ze stron Projektu "KOMPAS" realizowanego przez Instytut Spraw Publicznych (www.isp.org.pl/kompas) i finansowanego przy udziale środków Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe oraz Fundację im. Stefana Batorego.
Drukuj  |
